Welkom bij onze startersgids voor alle verschillende soorten motorfietsen. Waar je ook bent in je motorleven – of je nu net je rijbewijs hebt gehaald en op zoek bent naar je eerste motor, of een ervaren sportmotorrijder bent die overweegt om te wisselen – lees verder en ontdek de rijke variatie die de wereld van het motorrijden te bieden heeft.

Wat zijn de verschillende soorten motorfietsen?

We hebben de categorieën van tweewielers onderverdeeld in 13 verschillende types. Al deze verschillende soorten motorfietsen zijn verkrijgbaar met diverse motorinhouden en elke fabrikant kan een subtiel andere visie op elke stijl hebben, maar 99% van de motorfietsen is herkenbaar als een van deze 13 types.

Bromfiets:

Als algemene regel houden beginnende motorrijders het bij machines met een kleinere cilinderinhoud terwijl ze leren, en stappen ze pas over op grotere motoren zodra ze wat rijervaring hebben opgedaan.

Traditioneel een type motorfiets voor beginners, heeft een bromfiets een motor van minder dan 50 cc. Het woord moped (bromfiets) ontstond om de 'gemotoriseerde pedaalfiets' te beschrijven die zowel fietspedalen als een kleine motor heeft. Tegenwoordig wordt het vaker gebruikt als term om een 50 cc step-through bike te beschrijven (je stapt door de motor heen om erop te gaan zitten, in plaats van je been eroverheen te zwaaien, zoals je bij de meeste andere soorten motorfietsen doet). Deze motor is misschien wel het meest bekend van het Italiaanse merk Vespa. Vereeuwigd in de popcultuur in films als Roman Holiday en Quadrophenia, kan hij alles zijn voor iedereen: van een symbool van de coolheid van de jaren 60 tot de praktische stadsmotor die vrijwel zeker werd gebruikt om de laatste pizza te bezorgen die je bestelde.

Scooter:

Scooters zijn ook meestal in de stad te vinden en kunnen er hetzelfde uitzien als een bromfiets – en worden ook bestegen door door het frame te stappen – maar het cruciale verschil is dat ze niet beperkt zijn tot 50 cc-motoren. Honda maakt inmiddels zelfs een scooter met een 750 cc-motor, groter dan sommige rasechte sportmotoren. Comfortabel, praktisch, gemakkelijk te rijden en ideaal om door het verkeer te manoeuvreren: scooters zijn favoriet bij forensen over de hele wereld. Als je de stad verlaat voor een deel van je rit, zijn de motoren met grotere cilinderinhoud ook in staat om je met snelwegsnelheden voort te stuwen. Met volledig automatische versnellingsbakken hoef je niet na te denken over een koppeling of versnellingspook: gewoon gas geven en gaan, vaak met verwarmde handvatten en achter een verstelbaar windscherm. Dat laat zien dat fabrikanten scooters absoluut beschouwen als motoren voor het hele jaar, klaar om een vastgelopen stad te trotseren, ongeacht het weer.

Naked:

Naked bikes (soms ook Streetfighters genoemd) danken hun naam aan hun minimalistische ontwerp. Meestal hebben ze een frame, brandstoftank en motor, zonder verdere carrosserie zoals een windscherm of kuipdelen. Het is bijna alsof de motor zijn 'kleren' heeft uitgetrokken – vandaar de naam Naked. Ze vallen ook op door hun rechtopstaande rijpositie en kunnen worden gezien als een instapmodel voor nieuwe motorrijders: eenvoudig te rijden, goedkoper in aanschaf en met een geweldig zicht op de weg. Hoewel ze niet ontworpen zijn voor pure snelheid, zijn ze door hun lichte gewicht en motoren met een redelijke cilinderinhoud (600 cc is populair in dit segment) nog steeds in staat om flink de beentjes te laten zien. Serieus illegale snelheden zullen je echter de sturen wat steviger doen vasthouden, door de volledige afwezigheid van windbescherming.

Hoewel eenvoud fundamenteel is voor dit type motorfiets, heeft de naked-sector zich in de loop der jaren sterk ontwikkeld. Sommige naked bikes – de eerder genoemde Streetfighters – liggen nu in wezen heel dicht bij sportmotoren zonder kuip, met veel van de hoogwaardige componenten en elektronische snufjes van hun sportieve neven, terwijl ze de naked-look van de klasse behouden.

Cruiser:

Achterover leunend, terwijl de motor tussen je benen pruttelt en je voeten naar beneden en iets naar voren gestrekt zijn, kun je rijden en de wereld aan je voorbij zien trekken. Je hebt geen enorme haast om ergens te komen en de reis is net zo belangrijk als de bestemming. Je zit comfortabel, maakt je geen zorgen over het sneller accelereren dan een Formule 1-auto, draagt waarschijnlijk een jethelm en een zonnebril, en hoopt dat het weer mooi blijft.

Cruisers worden meestal geassocieerd met de legendarische Amerikaanse fabrikant Harley-Davidson. Ze zijn lang en laag en maken nogal wat indruk – zowel visueel als auditief. Een lage zithoogte maakt ze gemakkelijk te manoeuvreren, zeker gezien hun vaak vrij hoge totaalgewicht. Ze worden doorgaans geleverd met een uitgebreide accessoirebrochure waarmee eigenaren hun motor naar eigen smaak kunnen aanpassen. Over het algemeen hebben ze motoren met een grote cilinderinhoud, maar die zijn getuned op koppel – soms informeel 'grunt' genoemd – en niet op pure topsnelheid. Ze accelereren dus zeer snel, maar zijn niet ontworpen voor snelheid; ze zijn gemaakt om ontspannen kilometers te vreten, er goed uit te zien en nog beter te klinken.

Sports/Super Sports

In zekere zin draaien alle motorfietsen om kracht en snelheid: een ongefilterde ervaring die meer van je aandacht vraagt dan het besturen van een auto en op een manier opwindt die onvergelijkbaar is met elk ander vervoermiddel. De puurste uitdrukking hiervan vind je in sportmotoren. Agressief in bijna elk opzicht – rijpositie, vermogensafgifte, hellingshoek, geluid – zijn deze types motorfiets niet voor beginners en zijn ze soms onvergefelijk, zelfs voor de meest ervaren motorrijders. Met vermogen-gewichtsverhoudingen die in geen enkele andere klasse te vinden zijn, accelereren, remmen en sturen ze alle andere motorfietsen eruit. Als je droomt van een horizonmagneet, dan zijn dit de motoren voor jou. Traditioneel verkrijgbaar in 600 cc (soms SuperSport genoemd) en 1000 cc (vaak Superbikes genoemd), zijn deze motoren nu zo snel en capabel dat ze een reeks elektronische rijhulpmiddelen nodig hebben om ze op de weg te houden. Anti-wheelie (om te voorkomen dat het voorwiel omhoog komt bij het accelereren) en tractiecontrole (beperking van het vermogen naar het achterwiel om slippen te voorkomen) zijn de basis, maar sportmotoren hebben nu regelmatig elektronische toevoegingen die tot voor kort alleen voorbehouden waren aan racemotoren. De meeste van deze motoren zijn dan ook ontworpen voor of afgeleid van de racerij. De meest voor de hand liggende parallellen zijn het World Superbike- en het World SuperSport-kampioenschap, waar de motoren nauw moeten aansluiten bij het Superbike- en SuperSport-model dat iedereen voor weggebruik kan kopen.

Nog een niveau exclusiever, met nog meer snelheid en buitengewone prestaties – en illegaal voor gebruik op de openbare weg – zijn 'prototype' sportmotoren. De meest extreme daarvan racen in de MotoGP, de racecategorie die ons de beroemdste motorrijder van allemaal heeft gebracht: de Italiaan Valentino Rossi.

Met het gewicht op je polsen en je benen onder je opgetrokken op hoge voetsteunen – voor voldoende grondspeling bij de krankzinnige hellingshoeken die je kunt bereiken – zijn sportmotoren voor niemand het toppunt van comfort. Ontworpen voor gebruik in korte spurts bieden ze weinig of geen comfort, geen mogelijkheid om bagage mee te nemen en vaak niet eens een passagierszitting. Vaak gespoten in een racelook horen moderne sportmotoren thuis op het circuit en zijn ze soms wat onvergefelijk op de openbare weg.

Meerdere fabrikanten erkennen dat de styling van sportmotoren aantrekkelijk is voor alle leeftijdsgroepen. Ze hebben daarom ook modellen met een kleinere cilinderinhoud die als sportmotor kunnen worden geclassificeerd, maar die lang niet zo dynamisch zijn als hun 600 cc- of 1000 cc-tegenhangers.

Adventure

Adventure-motoren bestaan al sinds het begin van de jaren 80, maar kenden een enorme populariteitsstijging in de jaren nul, na de veelgeprezen en razend populaire tv-serie Long Way Round. Daarin besloten filmster Ewan McGregor en vriend Charlie Boorman om de wereld rond te reizen op hun motorfietsen, waarbij ze alleen meenamen wat ze konden dragen. Met een mix van rijden op de weg, rijden op onverharde wegen en volledig off-road rijden moet een adventure-motor een sterke, rechtopstaande rijpositie bieden, een grote veerweg van de suspensie om elk terrein te absorberen, grote brandstoftanks voor lange afstanden, opslagcapaciteit voor gereedschap en uitrusting, en noppenbanden voor off-road gebruik om ervoor te zorgen dat je jezelf uit de rivier kunt rijden waar je net in bent gereden. Vaak hebben deze motoren frameversterkingen en valbeugels, want je kunt verwachten dat je de motor af en toe laat vallen als je onherbergzaam terrein doorkruist. Daarnaast hebben ze krachtige koplampen, zodat je ondanks eventuele vertragingen overdag nog steeds goed kunt zien als je de nacht in rijdt en uiteindelijk je kamp opslaat onder de sterren.

Je hoeft echter niet door de Gobi-woestijn te rijden om een adventure-motor te gebruiken. Alle kenmerken die ze tot een geweldige machine maken op de uitlopers van een bergketen, gelden evengoed voor motorrijders die nooit ver van de openbare weg afwijken. Ze zijn enorm populair als toermotoren: hun bagagecapaciteit, uitstekende rijpositie voor lange dagen in het zadel, robuuste betrouwbaarheid, groot rijbereik en indrukwekkende aanwezigheid op de weg trekken veel motorrijders naar het adventure-segment die nooit van plan zijn om off-road te gaan.

Tourer

Op pad door Europa? Dan is dit de motor voor jou. Met een zeer comfortabele rijpositie die ontworpen is om de belasting op de sturen te minimaliseren, is zelfs de passagierszitting luxueus – vaak voorzien van een rugsteun en soms zelfs verwarmd. Met een grote brandstoftank en ingebouwde opberg- en bagagecapaciteit in het kuipwerk brengt dit type motorfiets je snel en comfortabel van Marseille naar Milaan. Toermotoren hebben grote kuipdelen aan de voorzijde om de wind en het weer om je heen af te buigen, zodat je in een soort luchtbel zit met zo weinig windgeruis dat dit type motorfiets soms zelfs een stereo heeft, zodat je naar je muziek kunt luisteren terwijl je voortglijdt. Uiterst soepele suspensie strijkt de ergste hobbels in het wegdek glad en zuinige maar krachtige motoren maken het mogelijk om urenlang in het zadel te zitten zonder te stoppen voor brandstof of om je benen te strekken. Een iets langere wielbasis dan een sportmotor of sporttoerer zorgt voor rotsvaste stabiliteit op snelheid op de snelweg, maar kan betekenen dat je meer moeite moet doen om van richting te veranderen op een bochtige weg. De motoren van toermotoren zijn weliswaar krachtig, maar geoptimaliseerd voor efficiëntie en bereik, zodat je minder vaak hoeft te stoppen voor brandstof. Toermotoren zorgen ervoor dat je zo ontspannen en ongestrest mogelijk op je bestemming aankomt, hoe lang de reis ook is geweest.

Sports Tourer

Net als de tourer is dit type motorfiets ingesteld op het afleggen van lange afstanden, maar dit keer met een iets sportievere focus. Met een iets snellere versie van de motor van de tourer en een iets agressievere rijpositie brengt deze motor je van de woestijn naar de bergen en laat je vervolgens als een echte hooligan de berg zelf oprijden. Een sportievere focus is in de meeste opzichten aanwezig ten opzichte van zijn touring-broer: sportievere remmen, stevigere suspensie en banden die meer gericht zijn op grip dan op de lange levensduur die normaal touring-rubber kenmerkt. Een bekende Italiaanse sports tourer, de Ducati ST2/4, had een uitlaat die van positie kon veranderen afhankelijk van waar en hoe je reed. Lange snelwegen? De uitlaat kon een lage positie aan de zijkant van de motor innemen. Bochten pakken op bergwegen? Verplaats de uitlaat omhoog zodat deze niet over het wegdek schuurt als je de motor volledig schuin legt.

Het is dan ook begrijpelijk dat veel sportmotorrijders overstappen op een sports tourer naarmate ze ouder worden: hij biedt veel van de prestaties van de sportmotor waar ze aan gewend zijn, maar met veel van het comfort van een tourer.

Classic

Classic is een brede term die grofweg motorfietsen dekt die ouder zijn dan 30 jaar, wat betekent dat zelfs sportmotoren uit het begin van de jaren 90 nu als 'classic' kunnen worden beschouwd. Maar ook al vallen motoren uit het begin van de jaren 90 technisch gezien onder die noemer, in bredere zin verwijst dit type vintage motorfiets naar modellen van verder terug in de tijd: motoren uit de periode dat foto's nog zwart-wit waren, met misschien een kickstart, pea-shooter-uitlaten, een motor met minder vermogen naar moderne maatstaven en af en toe een olielek. Klassieke motoren bieden een meer meeslepende ervaring met de fysieke details van de machine, waarbij hun pure technische eenvoud een verbinding biedt met elke puls en trilling van de motor, ongeacht de grootte. Met het besef dat ze op sommige dagen tot leven gewekt moeten worden, zijn ze als een enkelschots geweer in vergelijking met de lasergestuurde raketten van vandaag.

De meeste grote moderne fabrikanten maakten al motoren in de jaren 50 en 60 – Honda en BMW om twee industriereuzen te noemen – maar veel kleinere fabrikanten zijn in de jaren daarna gekomen en gegaan in het motorlandschap. Merken als BSA – dat eind jaren 50 en in de jaren 60 de grootste motorfietsfabrikant ter wereld was – zijn allang uit de showrooms verdwenen en sieren nu alleen nog de advertenties: "15 voorzichtige eigenaren en slechts één klein olielekje..." Koortsachtig gekocht en verkocht door liefhebbers en kenners die hun eenvoud en de eigendomservaring koesteren boven elke andere uitmuntende eigenschap.

Retro:

De retro is een door en door moderne motor, maar gestyled om er precies zo uit te zien als de machines uit het tijdperk van de klassieke motoren. Je hebt alle stijl en het gevoel van een klassieker, maar met moderne motoren, moderne betrouwbaarheid en moderne elektronica. Retro-motorfietsen hebben de afgelopen jaren een steeds groter aandeel in de verkoop van nieuwe motoren gekregen en spreken mensen aan die zich herinneren dat ze in hun jeugd op dit soort motoren reden, maar die misschien niet de zin of het geduld hebben om een echte klassieker te onderhouden en die olielekken te dichten. Dit type motorfiets kun je misschien het best omschrijven als een vintage gevoel met moderne betrouwbaarheid.

Off Road/Motocross/Dirtbikes

Dit type motorfiets is ontworpen voor volledig off-road gebruik. Met een enorme veerweg, een hoog zadel, een laag gewicht en een smal postuur is hij ontworpen om door bossen en over paden te scheuren of deel te nemen aan wedstrijden op speciaal gebouwde motorcrossbanen. Met grote noppenbanden voor optimale grip op losse of modderige ondergronden hebben deze motoren een kleinere cilinderinhoud, met explosieve acceleratie en zonder aandacht voor topsnelheid of comfort. Wendbaarheid en veerkracht zijn cruciaal, want een dirtbike wordt vaak over obstakels gesprongen. Dat facet van hun ontwerp leidt er van nature toe dat ze worden ingezet als stuntmotoren op motorshows, waarbij rijders backflips kunnen maken van schansen of enorme obstakels kunnen overwinnen. Als je een brandend verlangen hebt om over de Grand Canyon te springen of van de ene kant van een bos naar de andere te komen, dan zijn dit de motoren om dat mee te doen.

Dual Sports

Dual sports-motorfietsen zijn motoren die zowel on- als off-road goed uit de voeten kunnen. In sommige opzichten vergelijkbaar met adventure-motoren, hoewel ze meestal een kleinere motor hebben, bezetten ze de middenweg voor mensen die een motor willen waarmee ze off-road kunnen gaan, maar die hen niet in de steek laat als ze ook op de weg moeten rijden. De lange veerweg en de hoge zithoogte weerspiegelen de volledige off-road motoren, maar met weggerichte banden en een iets comfortabeler zadel kunnen deze motoren ook zonder al te veel problemen kilometers op de weg maken en zijn ze iets comfortabeler op snelheid dan rasechte MX-motoren.

Custom (13.1 chopper, 13.2 bobber, 13.3 café racer 13.4 rat)

Dit type motorfiets is misschien wel het moeilijkst vast te pinnen op een exacte beschrijving, want custom bikes zijn naar hun aard precies zo aangepast als een individu dat wenst. Dit segment trekt mensen aan die hun eigen motoren bouwen in de garage of die 'specials' in beperkte oplage kopen van kleine gespecialiseerde bedrijven: eigenaren die hun individualisme koesteren.

Onderverdeeld in subcategorieën zijn custom bikes meestal choppers, bobbers, café racers of rat bikes.

13.1) Choppers zijn meestal gebaseerd op cruisers, maar met enorm uitvergrote kenmerken. De rijpositie is zodanig dat de benen volledig naar voren zijn gestrekt en de verlengde sturen omhoog steken als stierenhoorns, soms tot op het punt dat ze zelfs vrij moeilijk te gebruiken zijn. Het voorwiel staat ver naar voren en bouwers gebruiken een achterband met een enorme sectie (breedte) zonder achtervering. Deze motoren zijn niet comfortabel of gemakkelijk te rijden; het draait allemaal om imago en aanwezigheid op de weg.

13.2) Bobbers kunnen hun oorsprong herleiden tot de jaren 20 en 30, toen Amerikaanse klanten van Harley-Davidson overtollige onderdelen van hun motoren begonnen te verwijderen om gewicht te besparen. Werkend volgens een specifieke formule – waaronder het inkorten van de spatborden, het verlagen van het zadel en vaak het verkorten van de wielbasis – namen deze 'bob-jobs' na de Tweede Wereldoorlog nog meer in populariteit toe. Soldaten die terugkeerden uit de oorlog gebruikten hun expertise van het onderhouden van legervoertuigen om hun motoren aan te passen in deze bobber-stijl. Inmiddels is het een gevestigde populaire esthetiek en veel bekende merken hebben bobbers in hun assortiment.

13.3) Café racers danken hun oorsprong aan de rockercultuur van de jaren 60 in Groot-Brittannië. Standaardmotoren werden gekocht en vervolgens werden meestal de sturen en voetsteunen verplaatst om een meer gestroomlijnde rijpositie te creëren voor een hogere topsnelheid. Er kon ook aan de motoren worden gesleuteld, maar het is de positie met hoge voetsteunen en lage sturen die een café racer kenmerkt: een meer utilitaire motor die spannend wordt gemaakt.

13.4) Rat bikes zijn ook gebaseerd op een specifieke look, maar in hun geval is het juist de afwezigheid van een duidelijk gedefinieerde look die de motor als een rat bike identificeert. Rommelig, minimaal onderhouden en vaak gedeeltelijk gerepareerd met onjuiste of vreemd uitziende onderdelen: dit type motorfiets is bijna opzettelijk slordig, met de instelling dat niets fout is en dat je gewoon moet doen wat je wilt. Er zijn geen fouten en de motoren verontschuldigen zich er niet voor dat ze eruitzien alsof ze van een schroothoop zijn getrokken.